header.jpg

Een 35mm FX lens op een FX full frame camera. Geeft dat nou hetzelfde resultaat als een 35mm DX lens op een DX camera camera? Wat gebeurt er als ik een FX lens op een DX crop camera draai? En andersom? Lees verder voor de enige echte waarheid (Oh yeah…).

Om te beginnen is het handig als we de terminologie van sensorformaten en lensgroepen kundig zijn. Ik beperk mij in dit item tot Nikon, maar in feite is de materie op elk merk toe te passen. Zo heeft Canon bijvoorbeeld het EF formaat (full frame) en het EF-S formaat (APS-c) met een cropfactor van 1,6. Het Mirco Four Thirds (MFT) formaat heeft een cropfactor van 2,0.

FX staat voor full frame en is bij benadering gelijk aan de good old 35mm film. Een FX sensor meet 36mm x 24mm.
De lineup met Nikon FX camera’s is relatief klein en bestaat uit de Df, D3, D3s, D3x, D4, D4s, D600, D610, D700, D750, D800, D800e en de D810.
DX staat voor APS-c en is 1,5 keer zo klein als een full frame sensor. Een DX sensor meet 24mm x 16mm.
De lineup met Nikon DX camera’s is een stuk groter en enkele bekende voorbeelden zijn de D40, D50, D60, D70, D80, D90, D100, D200, D300, D300s, D3xxx series. D5xxx series en de D7xxx series.

 
Oké, een DX camera heeft dus een sensor die 1,5 keer zo klein is als de sensor in een FX camera (Eigenlijk is de sensor 2,25 keer klein als we naar het oppervlakte kijken. De factor 1,5 geldt voor de breedte én de hoogte. 1,5 x 1,5 = 2,25). Hier komt ook de term ‘cropfactor‘ vandaan. Wat houdt die cropfactor nu feitelijk in? Wanneer we op een FX camera en een DX camera eenzelfde lens draaien, bijvoorbeeld een 50mm lens, dan is de uitsnede van de foto uit de DX camera 1,5 keer zo klein als die van de foto uit de FX camera. Op beide camera’s laat de lens dezelfde hoeveelheid licht door, maar dat licht moet in beide camera’s een ander oppervlak bedekken. Zie het voorbeeld hieronder.

 
De foto die uit de camera komt met een DX sensor is een stuk kleiner gesneden! Het is gelijk aan wanneer er niet een 50mm, maar een 75mm lens op de FX camera had gezeten. Dat klopt ook wel als we een rekensom maken met de 1,5 cropfactor: 50 x 1,5 = 75. In beide gevallen blijft de lens echter hetzelfde en komt het verschil puur en alleen door de sensor. Dit zal ook altijd zo blijven!
 

Staat er op een lens 50mm aangeduid, dan is dit de werkelijke brandpuntsafstand ongeacht op welke camera je deze lens ook zou draaien.

 

To nu toe is het nog makkelijk. Waar de verwarring vaak optreedt is bij de lensaanduidingen van Nikon zelf. Nikon maakt namelijk een hoop lensen met het label ‘DX’ er op. Deze lenzen zijn speciaal ontworpen voor DX camera’s. Maar wat maakt ze nou zo anders? Zoals je kan zien op het bovenstaande voorbeeld is er een behoorlijk minder grote lensopening nodig om een DX sensor van de juiste hoeveelheid licht te kunnen voorzien. Dit houdt in dat de opening van de lens kleiner kan zijn, de lens daardoor in zijn geheel kleiner kan zijn, er minder glas nodig is en dat heeft weer een positief effect op het gewicht en natuurlijk de prijs! De aanduiding ‘DX’ op een Nikon lens slaat alleen maar op het feit dat de lens kleiner en lichter is dan een FX lens en dus is geoptimaliseerd voor een DX camera. Het slaat NIET op de brandpuntsafstand!

Nikon biedt in haar pakket keuze uit bijvoorbeeld de Nikkor AF-S 35mm f/1.8G ED (FX) en de Nikkor AF-S 35mm f/1.8G DX (DX). Beide zijn 35mm lenzen en zullen dit ook altijd blijven, alleen zijn ze fysiek gezien gemaakt voor een andere sensor. Dankzij de DX sensor krijg je met beide lenzen een equivalente brandpuntsafstand van 52,5mm. Het maakt dus niet uit welke van de twee lenzen je gebruikt.
 

Maak niet de fout door te denken dat een 35mm DX lens op een DX camera hetzelfde resultaat laat zien als een 35mm FX lens op een FX camera.

 

Een DX lens past technisch gezien prima op een FX camera (de mount is hetzelfde), alleen zullen er op de foto zwarte hoeken te zien zijn (extreme vignetting). Het voorbeeld hieronder laat zien waarom.

 
Dus dat is duidelijk; De brandpuntsafstand heeft altijd die waarde die er op de lens zelf wordt aangegeven. De sensor bepaald verder hoeveel je te zien krijgt op de uiteindelijke foto. Nikon gaat namelijk nog een stapje verder met hun Nikon 1 camera’s. De sensoren in deze camera’s zijn nóg kleiner als DX sensoren en krijgen de aanduiding ‘CX‘ mee. Een CX sensor meet 13,2mm x 8,8mm en heeft daarmee een cropfactor van maarliefst 2,7.

Uitgaande van de kit lenzen die vaak bij camera’s geleverd worden met een ‘standaard zoombereik’ wordt er voor elk type sensor een kit lens met andere brandpuntsafstanden ontworpen om zo een ongeveer gelijkend resultaat per camera te krijgen. Het onderstaande schema laat dit goed zien.

Systeem Cropfactor Kitlens bereik Equivalent bereik
Nikon FX 1,0 24mm – 85mm 24mm – 85mm
Nikon DX 1,5 18mm – 55mm 27mm – 82,5mm
Nikon CX 2,7 10mm – 30mm 27mm – 81mm

Het aanpassen van de lens op verschillende sensoren is één mogelijkheid om hetzelfde ‘frame’ te kunnen fotograferen. Er zijn echter nog meer variabelen waarop de cropfactor van toepassing is.
Stel je bent op pad met een andere fotograaf en jij hebt een full frame (FX) camera met alleen een 50mm lens. De andere fotograaf heeft een APS-c (DX) camera met ook alleen een 50mm lens. Zoomen is geen optie, maar allebei wil je toch hetzelfde onderwerp even groot op de foto hebben. Om het onderwerp goed te kaderen (framen) is er voor de full frame camera met 50mm lens 8 meter afstand nodig. Met de APS-c camera is er dan 12 meter nodig, want 8 meter x 1,5 = 12 meter. Het onderwerp is nu even groot in beeld, maar de achtergrond en corresponderende scherpte diepte is anders. De twee foto’s zullen dus geenszins hetzelfde zijn!

Omdat de 50mm lens op een DX camera een nauwere kijkhoek ‘Angle of View’ geeft, ontstaat er meer compressie en dus zal er minder van de achtergrond te zien zijn in het geval van de bovenstaande situatie. Ik leg het uit aan de hand van het volgende plaatje welke ik heb gemaakt.

 
In het oranje zien we de grote FX sensor met daar overheen in verhouding de kleinere DX sensor in het groen. De breking van van het licht komt vanuit dezelfde lens en om het onderwerp (rode bol) naar verhouding even groot op beide sensoren te krijgen, moet dat onderwerp voor een DX sensor 1,5 keer zo ver weg staan. Het is duidelijk dat de daarbij behorende kijkhoek een stuk nauwer is waardoor de blauwe bollen niet in de achtergrond op de foto zullen verschijnen, zoals dat op de foto van de FX sensor wél het geval is. Kijk eens naar de onderstaande vergelijking waar elke seconde gewisseld wordt tussen een foto gemaakt met 50mm lens op een FX en een DX camera. Zie hoe het perspectief verandert ondanks dat er 100% uit dezelfde hoek geschoten is. Alleen de afstand scheelde uiteraard een factor 1,5. Ook de scherpte diepte (DoF) is op beide foto’s anders. De Dof is met een FX camera altijd korter dan met een DX camera.

 

Het wordt een ander verhaal wanneer de afstand tussen het onderwerp en de camera gelijk kunnen houden. Dan zijn er op een FX en DX camera natuurlijk wel verschillende lenzen nodig. Ik laat het vergelijk zien met 20mm op DX (maal 1,5 geeft dat dus 30mm equivalent) en dus 30mm op FX. Zie de onderstaande vergelijking. Wat opvalt (naast dat ik uit de losse hand niet 100% dezelfde hoek heb kunnen vasthouden) is dat de afstand vanaf de camera tot aan het onderwerp gelijk gebleven is. Door de brandpuntsafstand van de lens te veranderen met die bekende factor van 1,5 blijft het perspectief nu ook gelijk, dus voor een gelijkende foto is het kiezen van een andere lens beter dan de afstand aan te passen. Het enige verschil is nu alleen nog de scherpte diepte. Dit verschilt 1 stop. Ik beide foto’s geschoten op f/4, maar de scherpte diepte op de DX foto komt overeen met een scherpte diepte van f/5.6.

 

En zo glijden we langzaam af naar de eeuwige discussie wat nou beter en/of mooier is. FX of DX? Dat is iets voor een ander item. Hier wil ik alleen maar antwoord geven op de vragen waarmee dit item begon;
 
“Een 35mm FX lens op een FX full frame camera. Geeft dat nou hetzelfde resultaat als een 35mm DX lens op een DX crop camera?”
Het antwoord is NEE. Zoals uitgelegd bepaald niet de lens het frame van een foto, maar de sensor. Hoe kleiner de sensor, hoe krapper het frame en hoe dichterbij het onderwerp ‘lijkt’ te zijn’.
 
“Wat gebeurt er als ik een FX lens op een DX crop camera draai?”
Nou, niks anders als wanneer je een DX lens met dezelfde brandpuntsafstand op een DX camera draait.
 
“En andersom?”
Die combinatie is wat minder succesvol. Een DX lens is een stuk kleiner en zal niet de gehele FX sensor kunnen belichten met zwarte hoeken op de foto tot gevolg.

En dat brengt mij tot het einde van dit item. Een extra item waar ik de voor- en nadelen van zowel FX als DX behandel volgt zo snel mogelijk. Heb je vragen of opmerkingen? Je kan het hier beneden kwijt!

 


Hit Counter provided by Orange County SEO